معرفی برخی از سبزیجات ۲

شاهی (ترتیزک)

Lepidium sativum

 

گیاه شناسی: گیاهی یک ساله از خانواده شب بوئیان است. برگهای ان بدون کرک و بدون دندانه می باشد. طول بونه به ۳۰ تا ۵۰ سانتی متر می رسد و حاوی ویتامین بالا و طعمی تند است.

نیازهای اکولوژیکی: شاهی گیاهی نور پسند است که در سایه رشد مناسبی ندارد. این گیاه در خاکهای مرطوب نرم و غنی که دارای زهکشی خوبی هستند رشد مناسبی دارد.

روش و زمان کاشت: شاهی را میتوان بصورت کرتی و خطی(ردیفی) کشت نمود و بهتر است به صورت متراکم کشت گردد و عمق کاشت ان به دلیل ریز بودن بذر نباید بیش از ۵/۰ سانتی متر باشد و میبایست از ابیاری با فشار بالا پرهیزکرد. پس از ۳ تا ۴ روز از کاشت بذرها سبز خواهند شد. شاهی را میتوان در مناطق سردسیر در بهار و بعد از رفع سرما و در مناطق گرمسیر در تمام طول سال کشت نمود.

ابیاری و عملیات داشت: در ابتدای جوانه زنی نیاز به رطوبت کافی دارد. با توجه به کوچک و ضعیف بودن گیاه حتما باید با علف های هرز در ابتدای رشد بخوبی مبارزه شود معمولا ۱۰ تا ۱۵ روز پس از جوانه زنی و سبز شدن شاهی اماده برداشت است. در طول دوره رویش معمولا یکبار برداشت صورت میگرد ولی گاهی تا ۲ بار برداشت نیز امکان پذیر است.

شنبلیله:

Trigonella foenum – graceum

گیاه شناسی: گیاهی یکساله و عطفی برنگ سبز به ارتفاع ۴۰-۶۰ سانتی متر با برگهای سه تایی و گلها معمولا سفید و یا زرد رنگ و بذر ان گرد و برنگ مایل به زرد است.

نیازهای اکولوژیکی: در طول رویش به هوای گرم نیاز دارد خاکهای اهکی و غنی از مواد و عناصر غذایی برای کاشت گیاه مناسب است همچنین خاک باید دارای زهکشی مناسب باشد.

روش و زمان کاشت: در کشت پاییزه در اواخر زمستان بستر کاشت اماده می شود بذر گیاه بصورت کرتی و یا ردیفی قابل کشت است قبل از کاشت زمین شخم زده و تا عمق ۱۰ سانتی متری با کود مخلوط می شود و بذر گیاه در عمق ۱-۱٫۵ سانتی متر و با فواصل ردیف ۲۰-۲۵ سانتی متر کشت می گردد. این سبزی به رطوبت کافی نیاز دارد. پس از ۲ تا ۳ هفته از کشت بذور جوانه زده و سبز می شوند. اوایل بهار زمان مناسبی برای کاشت این گیاه میباشد.

ابیاری و عملیات داشت: در اوایل کشت ابیاری بطور مرتب هر ۲-۳ روز یکبار انجام می شود تا بذور سبز شوند و پس از استقرار کامل فاصله ۶-۷ روز برای ابیاری کافی است. چون رشد اولیه گیاه کند است در ابتدای رشد حتما باید علف های هرز را کنترل کرد. فصل تابستان (تیر و مرداد) زمان مناسبی برای برداشت بذر است و تاخیر در برداشت باعث ریزش دانه میگردد.

شوید

Anethum graveolens

گیاه شناسی: گیاهی است یکساله از خانواده چتریان که ارتفاع ان ۴۰-۹۰ سانتی متر است. برگهای ان نازک و نخی شکل و گلها رزد رنگ و میوه بیضی شکل است.

نیازهای اکولوژیکی: بومی مناطق اروپا و مدیترانه است هوای افتابی و اقلیم معتدل را می پسندد در خاکهای با بافت متوسط و رطوبت کافی رشد مناسبی دارد. خاک باید زهکشی خوبی داشته باشد. این گیاه در دمای ۱۵-۲۰ درجه سانتی گراد جوانه می زند.

ابیاری و عملیات داشت: به دلیل سیستم ریشه ایی سطحی باید فواصل ابیاری کوتاه و مقدار ان نیز کم باشد. برای استفاده از ان به عنوان سبزی باید قبل از تشکیل ساقه گل دهنده برداشت شود. پس از برداشت در محیط سایه و دمای ۳۵-۴۰ درجه قابل خشک کردن است.

روش و زمان کاشت: بذر شوید در عمق نیم سانتی متری و ردیف هایی که بین انها ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر از هم فاصله دارند کشت می شوند یا می توان انها را به روش کرتی کشت نمود. در این روش بذرها را در بستری از خاک پخش نموده و سپس به ارامی با شن کش بذور را در خاک وارد کنید. زمان مناسب برای کشت بذر شوید اخر زمستان و اوایل بهار در اولین فرصت می باشد و بذور بعد از کاشت در طول ۱-۲ هفته سبز خواهند شد.

گشنیز

Coriandrum sativum

گیاه شناسی: گیاهی علفی و یکساله از خانواده چتریان است برگهای گیاه منقسم بوده و گلها سفید یا صورتی رنگ که در انتهای ساقه قرار دارند.

نیازهای اکولوژیک: منشا اولیه این گیاه مناطق مدیترانه ایی است. گیاهی نورپسند که حرارت بالا و افتاب کامل میزان محصول و اسانس گیاه را افزایش می دهد. پس از تشکیل ساقه به خشکی مقاوم است. خاکهای با بافت لومی شنی و حاصل خیز با زهکشی مناسب برای رشد گیاه مطلوب است. بذر گیاه در دمای ۱۵-۱۷ درجه جوانه زده و سبز میشود.

روش و زمان کاشت: این گیاه را میتوان بصورت کرتی و یا جوی و پشته ایی کشت کرد. در کشت کرتی برای هر متر مربع ۵۰-۷۰ عدد بذر لازم است و در کشت جوی و پشته ایی فواصل ردیف ۲۵ سانتی متر و فواصل بوته های روی ردیف ۱۵ سانتی متر مناسب خواهد بود. ۱۵-۲۰ روز پس از کاشت بذر سبز می گردد. زمان مناسب برای کاشت این گیاه فروردین یا پاییز است.

ابیاری و عملیات داشت: در دوران اولیه رشد و زمان سبز شدن بذر به رطوبت کافی نیاز دارد هر ۳-۴ روز یکبار ابیاری و پس از ساقه دهی به خشکی مقاوم است و هر ۸-۷ روز یکبار ابیاری کافی است. برای مصرف خوراکی قبل از ساقه دهی برداشت می شود و برای برداشت بذر زمانیکه رنگ میوه ها به رنگ سبز خاکستری یا سبز زرد تغییر نمود اماده برداشت است.

مرزه

Satureja Hortensis

گیاه شناسی: گیاهی یکساله بطول حدود ۴۰ سانتی متر با گلهای صورتی یا سفید رنگ با عطر فراوان و ساقه هایی چهار گوش و باریک است. مرزه بوسیله بذر تکثیر شده و انتخاب بذر مناسب مهمترین قسمت کاشت ان است.

نیازهای اکولوژیک: مرزه گیاهی افتاب دوست است و به ابیاری مرتب و رطوبت مناسب زمین نیازمند است. محیط های گرم و خشک با افتاب کامل و خاک حاصلخیز و زهکش مناسب این گیاه است. مرزه در بیشتر خاکها رشد میکند ولی خاک لومی را بهتر میپسندد و در دمای ۲۰-۲۵ درجه جوانه می زند.

روش و زمان کشت: معمولا اوایل فروردین تا اواسط اردیبهشت بصورت کرتی یا ردیفی کشت می شود ولی در صورت خطر سرمای بهاره در اواخر بهار یا در اوایل تابستان قابل کشت است. بذر مورد نیاز برای ۱۰ متر مربع حدود ۲۰ گرم و عمق کاشت بذر ۰٫۵ تا ۱ سانتی متر و فواصل بوته ها ۱۰ تا ۱۵ سانت است. اگر کشت مرزه در باغچه باشد مقداری خاک برگ و ورمی کمپوست را با خاک مخلوط کنید. و اگر کشت در گلدان باشد مخلوط کوکوپیت + پیت ماس + خاک باغچه ترکیب خوبی است.

ابیاری و عملیات داشت: تا حدودی به اب بیشتر نیاز دارد و هر ۵-۶ روز یکبار ابیاری صورت گیرد. بخش هوایی گیاه باید از ۵ سانتی متری سطح خاک در اوایل گلدهی برداشت و در دمای ۳۵-۴۰ درجه و در سایه خشک گردد.

برداشت: همواره در اغاز گلدهی اولین برداشت انجام میشود دومین برداشت اواخر شهریور یا اوایل مهر است و کلیه اندامهای هوایی برداشت می گردد.

اسفناج

Spinacea oleracea

گیاه شناسی: گیاهی یکساله از خانواده اسفناجیان که بومی ایران بوده و سپس به سایر مناطق منتشر شده است.

نیازهای اکولوژیکی: اسفناج نسبت به شرایط اب و هوایی حساسیت زیادی ندارد و از محصولات فصل خنک محسوب می شود. این گیاه به سرمای زیاد و یخبندان حساس است و بطور کلی در اب و هوای سرد و خشک رشد بهتری دارد. در خاکهای متوسط با بافت لومی شنی و هوموس دار رشد بهتری دارد و خاکهای رسی و سنگین مناسب کشت این گیاه نیست.

روش و زمان کاشت: زمین کشت باید کاملا نرم باشد تا بذر به خاک بچسبد این گیاه را می توان بصورت خطی و دست پاش کشت کرد. فاصله ردیف های کشت ۲۵-۳۰ سانتی متر فاصله بین بوته ها بر روی ردیف ۱۰-۱۵ سانت و عمق مناسب کشت بذر اسفناج ۱ تا ۱٫۵ سانت است.

زمان کاشت اسفناج: زمان کاشت باید به گونه ایی باشد که گیاه به روزهای بلند برخورد نکند زیرا در این شرایط وارد مرحله گلدهی می شود و کیفیت محصول کاهش می یابد بنابراین کشت باید در بهار و پاییز یعنی در روزهای کوتاه باشد.
ابیاری و عملیات داشت: اسفناج برای سبز شدن و جوانه زنی احتیاج به رطوبت زیادی دارد. زمان برداشت ان کوتاه است و باید قبل از به گل نشستن برداشت شود.

برداشت اسفناج: زمانیکه گیاه ۵-۶ برگه شد ابتدا مزرعه را بیاری نموده و پس از تبخیر رطوبت اضافی برداشت انجام می شود. این گیاه را ۲-۳ مرحله می توان برداشت کرد.